Arminiusz -Wyzwoliciel Germanii

ARMINIUSZ (ur. w 17 r. p.n.e- zm. ok. 21 r. n.e) był księciem Cherusków, który zasłynął w 9 roku n.e dowodzeniem Germanami w Bitwie w Lesie Teutoburskim, gdzie Barbarzyńcy zniszczyli trzy legiony rzymskie co było jedną z największych porażek Cesarstwa w historii.

W literaturze starożytności i średniowiecza książę Cherusków nie odgrywał znaczącej roli. Dopiero ponowne odkrycie „Germanii” Tacyta w 1455 w klasztorze Hersfeld oraz „Roczników” z fragmentami o Arminiuszu w 1507 w klasztorze Corvey wzbudziły zainteresowanie jego postacią. Obie prace od epoki humanizmu stanowiły jeden z najważniejszych fundamentów niemieckiej świadomości narodowej, która rozwijała się wokół osoby Arminiusza.

Tacyt pisał o Arminiuszu:

„Był niekwestionowanym wyzwolicielem Germanii” (łac. liberator haud dubie Germaniae) (Roczniki 2,82.2)

Nawiązując do tych słów, Arminiusz został wyniesiony do rangi narodowej postaci symbolicznej w literaturze niemieckiej od XVI wieku.

Wizerunek Arminiusza nie był bynajmniej jednolity przed XVIII wiekiem. Niemieccy humaniści uczynili go pierwszym Niemcem nadając mu germańskie imie Hermann i stał się on narodowym bohaterem i częścią niemieckiego mitu założycielskiego z drugiej połowy XVIII wieku.

Dopiero w latach 70-tych XVIII wieku ten obraz Arminiusza został powoli zastąpiony bardziej trzeźwym podejściem w badaniach historycznych. Od tego czasu część historyków uważała go za przywódcę buntu germańskich oddziałów pomocniczych w rzymskiej służbie. Jego germańskie imię jest nieznane więc Hermann pozostał pobożnym życzeniem niemieckich humanistów.

POCHODZENIE I MŁODOŚĆ
Tylko kilka szczegółów biograficznych o Arminiuszu jest znanych aż do bitwy w Lesie Teutoburskim. Pochodził z jednej z wiodących rodzin swojego plemienia. Urodził się około 17 roku p.n.e jako syn Segimera , który miał wiodącą pozycję u Cherusków.

Rzymski historyk Wellejusz Paterkulus nazywa Segimera „princeps gentis eius” („pierwszy z jego plemienia”), co jest tłumaczone jako „książe”. (Historia rzymska, 2,118)

Imię matki Arminiusza nie zostało wymienione.

Ojciec Arminiusa tak jak jego wujek Ingomar przewodzili frakcji prorzymskiej wśród Cherusków. Podobnie jak jego brat Flavus , a Arminiusz przez długi czas służył jako przywódca stowarzyszeń germańskich (Ductor popularium) w armii rzymskiej i tym samym zaznajomił się z rzymskim systemem wojskowym.
(Tacyt, Roczniki 2,10)

Na tym stanowisku służył podczas kampanii która poprzedzała wojnę panonońską od późnej jesieni 4 roku n.e do co najmniej 6 roku n.e w obozie rzymskim. Uzyskał obywatelstwo rzymskie i stopień ekwity czyli rycerza (łac.Eques https://www.wikiwand.com/pl/Ekwici) oraz nauczył się języka łacińskiego.

Arminiusz był prawdopodobnie zaangażowany ze swoim stowarzyszeniem w tłumienie powstania panońskiego w latach 6–7 naszej ery. https://www.wikiwand.com/pl/Powstanie_w_Panonii

Przypuszczenia, że zrobił karierę w rzymskiej armii jako „zawodowy oficer” lub dowodził „siłą blisko związaną z regularnymi jednostkami pomocniczymi” Cherusków są nie do udowodnienia.

Około 7/8 roku Arminiusz powrócił na obszar plemienny Cherusków. W tym czasie nie miał wyłącznej władzy nad Cheruskami i stanął w obliczu sporów o przywództwo plemienne.

Segestes – ojciec Thusneldy był przeciwny związkowi swojej córki z Arminiusem, która prawdopodobnie została wówczas jego żoną.
https://www.wikiwand.com/en/Thusnelda

BUNT PRZECIWKO RZYMIANOM
Kiedy gubernator (legatus Augusti pro praetore) Publiusz Kwinktyliusz Warus chciał przedostać się do regionu Cherusków aż do Wezery, Arminiusz zaplanował powstanie na jesień 9 roku. Przebywał ze swoimi towarzyszami celowo w obozie Warusa, często zasiadając przy jego stole i próbując zdobyć zaufanie gubernatora.

Kiedy Warus był w drodze do obozu zimowego, został poinformowany o niepokojach ale nie potraktował poważnie ostrzeżenia księcia Segestesa w przeddzień jego wyjazdu, aby zakuć Arminiusza w kajdany, ponieważ ten planował zdradzić Rzym.

Warus działał jak zwykle w prowincjI podbitego terenu a Arminiusz, ze względu na swoje rzymskie obywatelstwo i rangę ekwity, był postrzegany przez Warusa jako sojusznik rzymski, który jako dowódca pilnie potrzebnych germańskich oddziałów pomocniczych dopomoże w uspokojeniu sytuacji.

Germanie zastosowali jednak podstęp donosząc Warusowi że doszło do powstania Barbarzyńców w prowincji (Kasjusz Dion 56,19,3) a żeby zgasić ten opór buntowników, Rzymianie musieli przejść przez mało znany teren, gdzie wpadli w zasadzkę.

W bitwie Arminiusz pokonał rzymskiego okupanta z zaskoczenia. Miejsce walk pozostaje kontrowersyjne. Legiony 17-ty, 18-ty i 19-ty oraz 6 kohort i 3 skrzydła pomocnicze (tzw. ala) zostały rozbite w Lesie Teutoburskim a sam Warus popełnił samobójstwo. Nie wiadomo, jaką konkretną rolę odegrał Arminiusz, pewne jest tylko to, że był to naczelny dowódca Germanów na polu bitwy.

Od ustaleń Theodora Mommsena (Pisma zebrane tom IV, 1885) na podstawie znalezionych monet przyjmuje się, że bitwa miała miejsce w rejonie Bramsche-Kalkriese 15 km na północ od Osnabruck w Dolnej Saksonii. Od 1987 na tym terenie prowadzone są prace archeologiczne. https://www.wikiwand.com/de/Bramsche#/Kalkriese

Konsekwencje klęski były druzgocące dla Cesarstwa.

Wszystkie rzymskie obozy wojskowe w Germanii na prawym brzegu Renu zostały zdobyte, z wyjątkiem jednej bazy, która została zidentyfikowana jako Aliso, której lokalizacja pozostaje nieznana. https://www.wikiwand.com/de/Aliso

Arminiusz rokazał nieść głowy poległych legionistów rzymskich na włóczniach do murów wroga, aby przełamać opór oblężonych Rzymian, jednak gdy Germanie usłyszeli plotkę, że zbliża się armia Tyberiusza wielu się wycofało, a załoga Aliso prawdopodobnie zdołała przebić się do Renu dopiero wiosną 10 roku.

MOTYWY POWSTANIA GERMANÓW
Wg Tacyta Arminiusz odwołał się do ojczyzny, przodków, tradycji, sławy i wolności. Starożytna historiografia upatruje możliwe przyczyny powstania w bardzo restrykcyjnej administracji i jurysdykcji Warusa i związanej z tym utracie wpływów i władzy, żądaniach wygórowanych danin oraz aroganckiej i niewrażliwej postawie Warusa i innych Rzymian wobec Cherusków, o czym świadczą źródła.

Większość plemion i wodzów plemion germańskich była bardzo powściągliwa wobec rzymskich zwyczajów i tradycji. Arminiusz mógł również dążyć do władzy nad innymi plemionami germańskimi, jednak atak na armię Warusa nie był jednoczącym aktem wspólnoty Germanów, mimo że zaangażowały się w to plemiona z północno-zachodniego pasma górskiego między Ems i Wezerą czyli Fryzowie, a może i Chaukowie, którzy pozostali lojalni wobec Rzymu po 9 roku, a których Tacyt nazywał najszlachetniejszym ludem Germanii.
https://www.wikiwand.com/pl/Chaukowie

REORGANIZACJA ARMII RZYMSKIEJ PO KLĘSCE
Trzy z pięciu legionów stacjonujących na Renie zginęły. Cesarz rzymski August natychmiast wysłał przez Alpy swojego adoptowanego syna Tyberiusza aby ustabilizował sytuację, ale obawy, że ludy germańskie mogą wykorzystać to zwycięstwo do inwazji na Galię, a nawet na Italię, okazały się bezpodstawne.

W 10 roku dwa pozostałe legiony zostały uzupełnione o sześć kolejnych, chociaż ich wartość bojowa była początkowo wątpliwa.

Legiony I (Germanica), V (Alaudae), XX (Valeria Victrix) i XXI (Rapax) były teraz nad Dolnym Renem, a II (Augusta), XIII (Gemina), XIV (Gemina) i XVI (Gallica) nad Górnym Renie).

Środki pomocnicze zostały również znacznie wzmocnione. Tacyt podaje 26 kohort i osiem „ala” w 14 roku naszej ery. (Roczniki 1,49) https://www.wikiwand.com/en/Ala_(Roman_allied_military_unit)

Ogółem liczebność armii rzymskiej na Renie od 10 roku wynosiła około 80 000 ludzi. Dodatkowo dochodziły germańskie plemiona czasowo sprzymierzone z Rzymem o nieznanej liczebności.

DALSZE KONFLIKTY Z RZYMEM
Po klęsce Oktawian Augustus nakazał wycofanie znad Renu. Jednak kilka lat później, Rzymianie powrócili w tamte rejony o czym świadczy Tacyt. Pod wojskowym dowództwem Tyberiusza przywrócono trzy utracone legiony ale nie pod tą numeracją uznając 17,18 i 19 za pechowe, a całkowita liczba legionów stacjonujących na Renie wzrosła do ośmiu.

Współczesny tym wydarzeniom Wellejusz Paterkulus donosi o znaczących działaniach wojennych pod dowództwem Tyberiusza, jednak podawany wynik kampanii w różnych źródłach jest sprzeczny:

  • Wellejusz Paterkulus -Tyberiusz niszczy pola, pali domy, pustoszy okolice
    (Historia rzymska 2, 120-121)
  • Swetoniusz – dyscyplina, ostrożność, sprawdza sprzęt, śpi pod gołym niebem, wysyła ambasady etc.
    (Żywoty 18-20)
  • Kasjusz Dion – Tyberiusz nie uważał za stosowne przekroczyć Renu, pilnując, by barbarzyńcy również go nie przeszli. A oni, wiedząc, że on tam jest, nie odważyli się z go przejść… następnie Dion sugeruje że Germanom pomagali bogowie, bo były różne znaki od bogów, burze, szarańcze, komety etc.
    (Historia rzymska 55,6)

Dlatego nikt nie jest pewien, co osiągnął Tyberiusz w latach 10–12. Mówi się, że próbował przeniknąć do Germanii tylko z zachowaniem najwyższej ostrożności i surowej dyscypliny.

Prawdopodobnie w oczekiwaniu na dalszy konflikt z Rzymem, Arminiusz szukał sojuszu z Marbodem królem Marcomannów, odcięta głowa Varusa została wysłana do Marboda, który odrzucił ofertę sojuszu i wysłał głowę do Augusta.

Kiedy August dowiedział się o klęsce, podobno rozdarł ubranie i zawołał:

Kwintyliuszu Warusie, oddaj mi legiony!” (Swetoniusz)

Oktawian Augustus kazał uhonorować głowę Warusa w rodzinnym grobie. (Wellezjusz)

CELE WOJENNE AUGUSTA i GERMANIKA
W 13 roku August przekazał dowództwo nad armią rzymską Germanikowi https://www.wikiwand.com/pl/Germanik synowi Druzusa adoptowanemu przez Tyberiusza.

Mając do dyspozycji 8 z 25 legionów, Germanik dowodził prawie 1/3 całych rzymskich sił zbrojnych, a tym samym znacznie większą armią niż Warus.

Podstawowym celem wojennym Germanika, zleconym przez Augusta, było przywrócenie stanu sprzed katastrofy w Lesie Teutoburskim – obejmowało to przywrócenie rzymskiej dominacji na zachód od Renu i ujarzmienie zbuntowanych plemion, oraz zabezpieczenie Galii przed najazdami germańskimi.

Miał to być odwet za unicestwienie trzech legionów Warusa i odzyskanie trzech orłów legionowych utraconych w bitwie. Ponadto należało zabezpieczyć lojalność plemion przybrzeżnych: Fryzów i Chattów którzy jak wspomniałem trzymali się z dala od powstania Arminiusza po 9 roku.

Nie ma pewności, czy dotarcie do Łaby było poważnym celem militarnym Germanika. Rzekomo młody rzymski generał osiągnał ten cel, bo otrzymał także swój triumfalny pochód, między innymi dlatego, że odniósł zwycięstwo nad plemionami leżącymi między Renem a Łabą. (Tacyt, Roczniki 2,41.)

Ale historyk Dieter Timpe stwierdza, że ​​Tacyt opisuje rolę Łaby „niemal ironicznie”; rzeka jawi się jako „nierealny geograficzny punkt ambitnych synów armii”.

Tabula Siarensis – inskrypcja przedstawiająca dekret Senatu czyli ustawę, którą należy wnieść do ludu, odkryta w 1981 w Hiszpanii nie wspomina już o Łabie https://www.wikiwand.com/fr/Tabula_Siarensis

Dotarcie do Łaby nie było militarnie uzasadnione. Nie jest jasne, w jaki sposób przejście do Łaby mogło zakończył wojnę na rzecz Rzymian – wręcz przeciwnie, konfrontacja z germańskimi plemionami mieszkającymi nad Łabą, byłaby dla Rzymian znacznym poszerzeniem konfliktu i mogłaby wciągnąć królestwo Marboda w te wojnę.

Istotnym środkiem do osiągnięcia celów było zniszczenie środków do życia plemion germańskich czyli pól i trzody chlewnej.

W ten sposób Germanik podążył za taktyką, którą stosował już Juliusz Cezar przeciwko unikającym walki plemionom : zniszczenie podstaw ekonomicznych miało na celu zniszczenie plemienia i podważenie autorytetu przywódców plemiennych wrogich Rzymowi.

Aby zabezpieczyć graniczny limes na Renie, Rzymianie podjęli wyprawy przeciwko plemionom w pobliżu Renu i zepchnęli je z powrotem w głąb Germanii.

Szybkie i zaskakujące postępy, a także bezwzględna surowość, także wobec własnych wojsk, były podstawowymi cechami operacji Germanika. Środki polityczne i operacje wojskowe miały również na celu wbicie klinów w koalicje plemienne i same plemiona.

Również flota Classic Germanica i korzystanie z dróg wodnych odegrały ważną rolę. https://www.wikiwand.com/en/Classis_Germanica

Starożytni autorzy nie podają żadnych konkretnych danych na temat armii Arminiusza, dlatego inaczej oceniano w badaniach jej siłę w czasie kampanii Germanika (14-16 rok).

Aktualne szacunki zakładają około 50 000 ludzi, jednak ze znacznymi widełkami zarówno w górę jak i w dół, czyli równie dobrze wojsko Arminiusza mogło liczyć 70 000 jak i 30 000, poprostu tego nie wiemy.

W latach 14-16 Arminiusz przewodził rozszerzonej konfederacją plemion germańskich przeciwko Germanikowi. Jednak największy „sukces” rzymskiej kampanii to schwytanie żony Arminiusza – Thusneldy. (Tacyt – Roczniki 1, 55)

Thusnelda została schwytana przez Germanika w 15 roku, kiedy jej ojciec Segestes przekazał ją Rzymianom. Była wówczas w ciąży i urodziła w niewoli syna Thumelicusa, który dorastał w Rawennie.
https://www.wikiwand.com/en/Thumelicus

Nie zachował się raport ogłoszony przez Tacyta o jego dalszych losach; być może zmarł w czasie „luki” w jego Rocznikach, około 30-31 roku, ale oficjalnie źródła podają że jest możliwe, że zmarł dopiero w 47 roku.

W pierwszej bitwie, niedaleko miejsca bitwy z Warusem, Arminiusz zwabił rzymską kawalerię w pułapkę. Jednak Germanik sprowadził swoje legiony na czas, tak że walka zakończyła się remisem.
(Tacyt Roczniki 1,63)

Potem Germanik wycofał się do Ems i oddał połowę swojej armii pod dowództwo Cecyny https://www.wikiwand.com/en/Aulus_Caecina_Severus_(consul_1_BC)

Armia ta miała maszerować do Wetery i dotrzeć do Renu wzdłuż wybrzeża Morza Północnego. Arminiusz wyprzedził legiony Cecyny i doszło do bitwy, który trwa kilka dni, porównywanej z tą w Lesie Teutoburskim. Germanie wygrali ale ostatniego dnia, kiedy Rzymianie siedzieli pokonani i zniechęceni w swoim obozie, wujek Arminiusza Ingomar polecił atak na obóz rzymski i tym razem Germanie ponieśli klęske. Arminiusz został nietknięty w bitwie, Ingomar został ciężko ranny, a resztki armii Cecyny odeszły za Ren.

W roku 16, Germanik podjął z 8 legionami nową kampanię przeciwko Cheruskom i ich sojusznikom, aby ponownie spróbować podbić Germanię. Cheruskowie wycofali się za Wezerę, a Rzymianie podążyli za nimi. Przed bitwą Arminiusz i jego brat Flavus, który służył w rzymskiej służbie, rzekomo pokłócili się, nawołując się z przeciwnych stron Wezery.

Wg Tacyta, w tej rozmowie Arminiusz reprezentował święte prawo ojczyzny, starożytną wolność i germańskich bogów, podczas gdy przyjazny Rzymowi Flavus opowiadał swemu bratu o wielkości Rzymu, potędze cesarza i surowych karach dla powstańców. Flavus zapewnił, że Thusnelda i jej syn są dobrze traktowani. Nie doszło do porozumienia; mówi się raczej, że Flavus został powstrzymany przed bitwą przez towarzysza (Tacyt, Roczniki 2,9-10)

Następnego dnia Germanik przekroczył Wezerę i przygotował wojsko do ataku. Dzień później armie spotkały się w Idistaviso.
https://www.wikiwand.com/en/Battle_of_Idistaviso

Tacyt opisuje bitwę jako wielkie zwycięstwo Rzymu, Arminiusz został ciężko ranny w bitwie i mógł uniknąć schwytania tylko przez rozmazanie własnej krwi na twarzy. Pomimo wielkich strat, Germanie byli nadal na tyle silni i wojowniczy, że ponownie stawili czoła Rzymianom i ponownie wybrali dogodny teren między rzeką a lasami.

W bitwie o Mur Angrivarian https://www.wikiwand.com/en/Battle_of_the_Angrivarian_Wall Arminiusz okazał się osłabiony, nie z powodu ciągłego niebezpieczeństwa, albo dlatego, że był ranny. Chociaż Rzymianie odnieśli zwycięstwo, to Germanik czuł się zmuszony do ponownego opuszczenia Germanii latem, na długo przed planowanym odwrotem do obozu zimowego. Wraz z jego odwrotem nad Ren rzymska próba podboju Germanii ostatecznie się nie powiodła. Uparty opór germański i związane z nim straty rzymskie wyjaśniają odwołanie Germanika przez nowego cesarza Tyberiusza, a tym samym wyrzeczenie się kolejnej ofensywnej rzymskiej polityki granicznej. Tyberiusz doszedł do wniosku, że najlepiej będzie zostawić Germanów samych sobie aż zaczną się kłócić i walczyć między sobą. (Tacyt – Roczniki 2,16-26)

WEWNĘTRZNE KONFLIKTY PLEMIENNE i ŚMIERĆ
W latach od 9 do 16 roku, sojusznicy Arminiusza którzy stanęli za Cheruskami to plemiona z których potem „urodzą się” Frankowie takie jak Brukterowie, Usipetes, Chattowie, Chattuariowie, Tubantes i Angrivariowie więc mówienie dziś że Arminiusz był Sławianinem lub że jego armia była armią sławiańską czy lechicką która zgniotła Rzym w Lesie Teutoburskim jest nieuprawnione, byli to Germanie Zachodni.

Wiosną 17 roku doszło do bitwy przeciwko Marbodowi z którego strefy wpływów Semnonowie i Longobardowie uciekli do Arminiusza. Marbod został pokonany przez Arminiusza i musiał wycofać się do Czech (Tacyt, Roczniki 2,46) jednak Arminiusz nie mógł wykorzystać swojego sukcesu militarnego, ponieważ nie był w stanie penetrować ziem czeskich. Potem miał do czynienia z wewnętrznymi sporami wśród Germanów i licznymi zmieniającymi się pro i antyrzymskimi stanowiskami po stronie germańskiej. Głównie (ale nie zawsze) po stronie Rzymu walczyli Ubii, Batawowie i częściowo także Fryzowie .

Koalicja Marboda nie dążyła z kolei do jakiejś dominacji poza swoimi terytoriami plemiennymi ale oskarżyła Arminiusza o dążenie do władzy absolutnej nad wszystkimi Germanami (Tacyt, Roczniki 2,45)

Z kolei cesarz Tyberiusz odrzucił ofertę Adgandestriusa – księcia Chattów https://www.wikiwand.com/de/Adgandestrius który zaproponował, żeby zabić Arminiusza trucizną stwierdzając że Rzymianie muszą pokonać Germanów w otwartej walce a nie podstępem. (Tacyt, Roczniki 2,88).

Oferta przesłana listownie nie tylko ilustruje dalsze napięcia wśród Germanów, ale także pokazuje zerwanie sojuszu Chattów z Cheruskami.

W 21 roku Arminiusz został zamordowany przez krewnych.

ŹRÓDŁA
Wiedza o Arminiuszu opiera się wyłącznie na rzymskich źródłach pisanych i znaleziskach archeologicznych. Ówczesna rzymska historiografia orzekła, że ​​zdrada doprowadziła do upadku Warusa i nie interesowała się osobą samego Arminiusza.

Pierwsza przypadkowa wzmianka o Arminiuszu można znaleźć u Strabona. Wellezjusz Paterkulus postrzega Warusa jako głównego odpowiedzialnego za przegraną bitwę. Umiejętnie łączy klęskę Warusa z obfitą charakterystyką Arminiusza. Germanie biorący udział w powstaniu charakteryzują się wg niego dzikością i kłamstwem. Rzymski historyk Florus donosił, że zbuntowani Germanie wyrywali rzymskim żołnierzom oczy i języki, gdy jeszcze żyli.

Tylko Tacyt intensywnie zajmuje się Arminiuszem osobno i widział dla niego znaczenie historyczne. Krytykował milczenie współczesnych autorów na jego temat :

Grecka historiografia go nie zna, a wraz z Rzymianami nie odegrał roli, na jaką zasługuje, bo starą historię chwalimy, a nową traktujemy obojętnie”

Charakterystyka Arminiusza w Tacyta nie jest tak trzeźwa jak Wellezjusza Paterkulusa, ponieważ Tacyt, w przeciwieństwie do niego, obwinia Arminiusza za upadek legionów.

Arminiusz jest przedstawiany jako przebiegły intrygant, który szczyci się tym, że pokonał Rzymian w uczciwej walce podczas gdy w Rzymie powszechnie wiedziano, że Warus wpadł w zasadzkę.

Adgandestrius który prosi o truciznę w Rzymie w celu zabicia Arminiusza, jest również opisany jako podstępny.

Arminiusz jest też przedstawiany jako złośliwy: kpi ze swojego przyjaznego Rzymowi brata Flavusa podczas sporu na Wezerze.

Tacyt charakteryzuje Arminiusza jako najbardziej wrogiego Rzymowi w przeciwieństwie do Segestesa, Marboda i Flavusa, którzy przynajmniej czasami reprezentowali stanowisko przyjazne Rzymowi.

Opisy geograficzne pól bitewnych, które charakteryzowały się w zimnym, wilgotnym klimacie, w gęstych lasach z podmokłym podłożem, są w badaniach powszechnie traktowane jako aktualne obrazy Germanii opisane przez Rzymian dla krajów północnych.

Sytuacja opisana przez Tacyta po schwytaniu żony Arminiusza Thusneldy przez Rzymian o krótkim szaleństwem Arminiusza z tego powodu (brevis insania) jest prawdopodobnie fikcją literacką bo poglądy w ówczesnej bardzo popularnej wówczas szkole stoickiej odzwierciedlają niekontrolowane pojawianie się emocji jako nie-rzymskie i piętno tyrana lub barbarzyńcy.

Struktura społeczna Cherusków jest tylko niejasno opisana. Tacyt dał swoim czytelnikom skojarzenia z końcem ich własnych tyrańskich czasów królewskich poprzez koncepcję panowania sprawiedliwego i odniesienie do pragnienia wolności Cherusków. Wskazuje w ten sposób na szlachetne rządy Cherusków, które Arminiusz chciał obalić. Oficjalne uprawnienia przywódcy plemienia nie zostały opisane. Mianowanie księcia (princeps) charakteryzuje rządy Arminiusza, zwane liberalnymi rządami republikańskimi, w przeciwieństwie do koncepcji rex (króla), za pomocą której możnaby opisać rządy tyrańskie i despotyczne.

POCHODZENIE IMIENIA
Oprócz poszukiwania miejsca bitwy w Lesie Teutoburskim poszukiwanie prawdziwego imienia Arminiusza jest najczęściej poruszanym pytaniem w temacie tych badań.

Starożytni historycy tacy jak Strabon, Kasjusz Dion i rękopisy Tacyta sugerują pisownię Armeniusa.

Wellejusz Paterkulus (około 29/30 ne) przekazał imię „Arminius, syn Sigimera ”, bez dalszych dodatków:

„W tym czasie żył tam młody człowiek szlachetnego pochodzenia, który był odważny, szybko się uczył i był obdarzony talentem wykraczającym poza barbarzyńskie standardy; nazywał się Arminius, syn Sigimera, księcia tego plemienia” (Historia rzymska 2,118)

Starożytni historycy tacy jak Strabon, Kasjusz Dion i rękopisy Tacyta sugerowali pisownię „Armenius”.

Zgodnie ze zwykłym rzymskim zwyczajem, Armenius odnosił się do mieszkańca Armenii. W badaniach przyjęto zatem, że „Armienius” jest cognomenem (nazwiskiem) i może więc oznaczać np. „Ormianin”, a więc odnosić się do generała odpowiedzialnego za Armenię.

Jednak sprzeciwiano się temu założeniu, że odpowiadająca łacińska nazwa Ormianina nie brzmiałaby Armenius, ale Armenicus lub Armeniacus , jak później nadano epitety Lucjuszowi Werusowi i Markowi Aureliuszowi za zwycięstwa w Armenii.

Pochodzenie od geograficznego terminu „Armenia” jest problematyczne i wiąże się z daleko idącymi konsekwencjami dla biografii młodego Arminiusa. Ponadto Wellejusz nigdy nie przekazał formy imienia Armenius, ale zawsze tylko Arminius.

Dlatego nazwa Arminius wydaje się być pierwotnie rzymska i nie może pochodzić od imienia germańskiego wodza Cherusków (Klaus Bemmann: Arminius und die Deutschen. S. 104) a w czasach Augusta było zwyczajem, że nie-Rzymianin przyjmował imię Rzymianina, który nadał mu to prawo przy przenoszeniu praw obywatelskich.

Późniejsze rozpowszechniono imię „Hermann”, od niem. * Charioman „Heer-mann” łac. Dux belli i Johannes Aventinus (1526) może być uznany za pierwszego jako dowód na to nazewnictwo. Hermann jest więc produktem z czasów początków niemieckiego humanizmu jak wspomniałem na początku.

KV. 16/03/2021

Linki :

Tacyt – Roczniki
http://www.thelatinlibrary.com/tac.html

Kasjusz Dion – Historia Rzymska (ks. 56 szczególnie istotna w wypadku Arminiusza)
https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html

Wellejusz Paterkulus – Historia rzymska
https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Velleius_Paterculus/home.html

Swetoniusz – Życie Dwunastu Cezarów
https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/home.html

Wikipedia inne ważne linki poza tymi podstawowymi w tekście :
https://www.wikiwand.com/de/Arminius
https://www.wikiwand.com/en/Arminius
https://www.wikiwand.com/de/Varusschlacht
https://www.wikiwand.com/de/Germanicus-Feldz%C3%BCge

Inne :
https://www.lwl.org/westfaelische-geschichte/portal/Internet/finde/langDatensatz.php?urlID=840&url_tabelle=tab_websegmente